ความบริสุทธิ์ (Clarity)

มีตั้งแต่ไร้มลทินและตำหนิจนถึงมีมลทินและตำหนิมาก ลักษณะความบริสุทธิ์จะต้องพิจารณาถึงมลทินที่เกิดอยู่ภายใน หรือ ตำหนิ (Blemishes) ที่เกิดอยู่ภายนอกการจัดระดับความบริสุทธิ์ทำได้โดยพิจารณาถึงขนาด จำนวนตำแหน่ง และลักษณะทางธรรมชาติของมลทินและตำหนิ เพชรที่มีความบริสุทธิ์สมบูรณ์ไร้รอยตำหนิมีอยู่น้อย แต่ถ้าเพชรสมบูรณ์ไร้รอยตำหนิและมี องค์ประกอบอื่น ๆ คือ สี การเจียระไน และน้ำหนักดีพร้อม จะมีราคาแพงที่สุด การจัดลำดับความบริสุทธิ์ของเพขรที่นิยมใช้กันในยุโรปและอเมริกาได้กำหนด มาตราฐานไว้โดยต้องตรวจดูภายใต้แว่นขยายหรือกล้องจุลทรรศน์กำลังขยาย 10 เท่า

เนื่องจากลักษณะสำคัญของอัญมณีแท้ตามธรรมชาติ คือ ไม่มีอัญมณีใดที่เหมือนกันทุกประการและไม่มีอัญมณีใดที่มีความสมบูรณ์ (perfect) 100% โดยปราศจากมลทินและตำหนิ clarity จึงใช้เป็นเกณฑ์ในการพิจารณาจากความชัดเจน ความมากน้อยของตำหนิภายนอก (blemish) เช่นรอยขีดข่วน (scratch) รอยบิ่น (nick) เป็นต้น หรือมลทินที่อยู่ในเพชร (inclusion) ซึ่งไม่สามารถมองเห็นได้ด้วยตาเปล่า จะต้องใช้กล้องที่มีกำลังขยาย 10 เท่าเป็นเกณฑ์ ดังนั้นหากเพชรที่มี clarity ในระดับที่มองเห็นได้ยากด้วยกล้องกำลังขยาย 10 เท่า ก็ถือว่าอยู่ในระดับดีเยี่ยม

การแบ่งระดับ clarity ของเพชร GIA ได้กำหนดไว้ 10 ระดับ ดังนี้

  1. Flawless (FL)

    1. เป็นเพชรชั้นยอด ไม่มีตำหนิหรือมลทินใด ๆ ในทั้งเนื้อเพชรและผิวของเพชร

  2. Internally Flawless (IF)

    1. ไม่สามารถเห็นมลทินภายในใด ๆ ได้ แต่อาจจะมีตำหนิภายนอกเล็กน้อย
    3. Flawless fl and if

  3. Very, Very Slightly Included (VVS1 และ VVS2)

    1. เป็นระดับของเพชรที่มีมลทินในเนื้อเพชรและตำหนิภายนอกที่เห็นได้ยากมาก ๆ ภาย ใต้กล้องกำลังขยาย 10 เท่า จำแนกออกเป็นระดับ 1 และ 2 ตามลำดับ หากตำหนิน้อยมากจะใช้ VVS1 หากตำหนิที่สามารถเห็นได้ชัดมากขึ้นจะใช้ VVS2
    Very Very Small Inclusions

  4. Very Slightly Included (VS1 และ VS2)

    1. เป็นระดับของเพชรที่มีมลทินในเนื้อเพชร เช่น crystal cloud feather เป็นต้น และตำหนิภายนอกที่มองเห็นได้ยากภายใต้กล้องกำลังขยาย 10 เท่า ตำหนิและมลทินสามารถเห็นได้ชัดเจนมากกว่าระดับ VVS และอาจมีสีต่าง ๆ ในเนื้อของมลทินที่สามารถมองเห็นได้
    Very Small Inclusions

  5. Slightly Included (SI1 และ SI2)

    1. เป็นระดับของมลทินที่สามารถมองเห็นได้ทันทีภายใต้กล้องกำลังขยาย 10 เท่าและบางกรณีสามารถเห็นได้ด้วยตาเปล่า แต่จะมีขนาดที่เล็กอาจจะต้องสังเกต หรือใช้กระดาษขาวทาบและมองกับแสงไฟจึงเห็นชัดขึ้น ตำหนิภายในที่พบ ได้แก่ cloud feather crystal knot cavities
    Small Inclusions

  6. Included (I1, I2 และ I3)

    1. I1 และ I2 จะสามารถเห็นมลทินได้ชัดเจนภายใต้กล้องกำลังขยาย 10 เท่า และสามารถมองเห็นได้ด้วยตาเปล่า ส่วน I3 จะเห็นมลทินที่ชัดเจนมากได้ด้วยตาเปล่า เช่น feather และผลึกขนาดใหญ่
    Inclusion or ImperfectInclusion or Imperfect

เปรียบเทียบ GIA และหน่วยงานอื่น ๆ

GIA diamond clarity grading scale
Category Flawless Internally Flawless Very Very Slightly Included Very Slightly Included Slightly Included Included
Grade FL IF VVS1 VVS2 VS1 VS2 SI1 SI2 I1 I2 I3
CIBJO Loupe clean VVS1 VVS2 VS1 VS2 SI1 SI2 PI PII PIII
CIBJO Loupe clean VVS VS SI PI PII PIII
AGS 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10
IDC Loupe clean VVS1 VVS2 VS1 VS2 SI1 SI2 PI PII PIII
EGL USA IF VVS1 VVS2 VS1 VS2 SI1 SI2 SI3 I1 I2 I3
EGL India FL IF VVS1 VVS2 VS1 VS2 SI1 SI2 SI3 P1 P2 P3

ประโยชน์ของ Inclusion

แม้ว่า inclusion จะทำให้คุณภาพและมูลค่าของเพชรลดลง แต่ inclusion บางชนิดก็มีประโยชน์ในการช่วยจำแนกเพชรแต่ละเม็ด เนื่องจากไม่มีเพชรแท้เม็ดใดในโลกที่จะมีลักษณะเหมือนกันทุกประการ นอกจากนี้ inclusion บางชนิดยังทำให้นักอัญมณีศาสตร์สามารถทราบการเกิดของเพชรเม็ดนั้น ๆ ได้อีก ด้วย